???? ???? ???????

مدفن و اجر زیارت عبدالعظیم
نوشته‌ی‌علمیٔ مهم: مقبره عبدالعظیم حسنی

امام خمینی در بقاع عبدالعظیم حسنی
عبدالعظیم در شهر ری وفات یافت و در همانجا دفن شد[۲۲] آرامگاه وی به مسجد شجره (به معنای مسجد درخت) دارای شهرت میباشد.[۲۳] این نامگذاری به خوابی اشاره داراست که در آن فرستاده(ص) محل دفن یکی‌از فرزندانش را کنار درخت سیب در باغی در ری پیش‌بینی پک پذیرایی ترحیم مشهد کرده بود.[۲۴]

مبنی بر روایتی که از امام هادی(ع) آورده شده اجر زیارت قبر عبدالعظیم هم‌تراز زیارت امام حسین(ع) میباشد.[۲۵] محققان این قصه را آرم مقام عبدالعظیم[۲۶] و یا این که دوراندیشی امام هادی برای محافظت شیعه ها از خطرها زیارت امام حسین(ع) میدانند.[۲۷] با این درحال حاضر علی‌اکبر غفاری این نظر را دارد این صحبت ممکن میباشد ناظر به وضعیت خاصی باشد. او برابری این دو زیارت را بعید میداند، ولی مطابق قاعده تسامح در دلیل سنن و خبر‌ها اینجانب بلغ اعتقاد دارد زیارت عبدالعظیم با نیت اجر زیارت امام حسین(ع) میتواند دربرگیرنده ادب الهی شود.[۲۸]

فضائل و مقامات
علامه حلی عبدالعظیم را عالمی پرهیزکار معرفی می‌نماید.[۲۹] محدث نوری نیز درباره فضائل وی از رساله مالک بن عباد نقل می‌نماید که او مردی با ورع، باتقوا، مشهور به سپرده، صداقت در گفتار، فقیه به کارها آئین، قائل به توحید و عدل و دارنده روایات بسیار بود.[۳۰]

در ذکر امام معصوم(ع)
امام هادی(ع) در سفری که عبدالعظیم به سامرا داشت، او‌را تصدیق کرد. امام هادی(ع) او را این‌سیرتکامل خطاب می‌نماید: یا این که اباالقاسم! تو به حق اما ما هستی... تو به عبارتی فقهی را که نیکو خداست، تعیین کرده‌ای... معبود تورا با گفتار اثبات در جهان و آخرت ثبت نماید.[۳۱] این رای زنی در میان امام و عبدالعظیم به حدیث پهنا آئین دارای اسم و رسم میباشد.[یادداشت ۱]

جایگاه علمی
ابوتراب رویانی می گوید: شنیدم که ابوحماد رازی می‌اعلام کرد در سامرا بر امام هادی(ع) وارد شدم و از برخی مسائل حلال و حرام پرسیدم. زیرا قصد وداع داشتم حضرت فرمود: در صورتیکه در کارها فقاهتی در [تشخیص] حلال و حرام، مورد‌ای بر تو سخت شد، از عبدالعظیم بن عبدالله حسنی سؤال کن و درود من‌را به وی برسان.[۳۲]

احادیث عبدالعظیم
در کتاب ها حدیثی، بیش تر از صد ماجرا از عبدالعظیم حسنی نقل شد‌ه‌است.[۳۳]

از او کتاب‌هایی در اختیار میباشد؛ مانند کتاب «خُطَب امیرالمؤمنین‌»[۳۴]و کتاب «یوم و لیله»[۳۵] که ظاهرا اعمالی میباشد که بر حسب خبرها ائمه با ذکر ها خاصه داستان گردیده است و هر مکلفی می تواند در مجموع روز و شب از مستحبات و واجبات به جا آورد.[۳۶]همینطور کتابی با تیتر «احادیث عبدالعظیم حسنی‌» نیز آوازه داراست.[۳۷]

روضه خوان صدوق، تیم احادیث او را با تیتر «جامع خبر‌ها عبدالعظیم‌» توده نموده است.[۳۸] او دو ماجرا از امام رضا(ع)، ۲۶ ماجرا از امام جواد(ع) و ۹ داستان از امام هادی(ع) بی‌واسطه نقل نموده است. احادیث باواسطه او هم به ۶۵ حدیث میرسد.[مستلزم منبع]

اخیرا، در سرزمین یمن، ورژن‌ای خطی از کتابی به اسم روایات امیر المؤمنین (باملاء القاضی جعفر الیمانی) کشف شد که در آن حکمت‌هایی منسوب به امام علی(ع) به داستان حضرت عبدالعظیم از امام جواد(ع) آورده شده بود.[۳۹] این کتاب به سعی مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث در سال ۱۴۴۲ق به چاپ رسید.[۴۰] در سلسله مدرک روایات این کتاب مذکور که راوی آن‌ها‌را از حضرت عبدالعظیم(ع) در منزلٔ وی در ری دریافت کرده است.[۴۱] ترجمه این روایات[۴۲] و نیز تفصیل آنها[۴۳] در دو تاثیر جدا به چاپ رسیده میباشد.

اثرها درباره عبدالعظیم
در خرداد ماه سال ۱۳۹۲ش، برای معرفی شخصیت حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) کنگره بزرگداشتی در سالن روضه خوان صدوق بنا شده در بقعه او برگزار شد؛ تیم اثرها این کنگره در ۲۹ جلد منتشر شوید که بعضی از آن‎ها عبارتند از:

کتاب جنة النعیم
رسالة فی فضل و ادب سیدنا عبدالعظیم الحسنی المدفون بالری، نوشته مالک بن عباد.
خبر ها عبدالعظیم بن عبدالله بن علی بن الحسن بن زید بن الحسن بن علی بن ابی طالب(ع)، نوشته روحانی الصدوق، و در الذریعة به اسم "حیاة عبدالعظیم الحسنی" گفت.
جنات النعیم فی وضع سیدنا الشریف عبدالعظیم، عربی، نوشته ملا اسماعیل کزازی اراکی متوفای سال ۱۲۳۶ق.
روح وریحان، یا این که جنة النعیم والعیش السلیم فی أحوال السید الکریم والمحدث العلیم عبدالعظیم الحسنی (علیه‌السلام)، فارسی، نوشته: الشیخ باقر کجوری مازندرانی متوفای سال ۱۲۵۵ق.
التذکرة العظیمیة، عربی، نوشته الشیخ محمدابراهیم کلباسی متوفای سال ۱۳۶۲ق.
الخصایص العظیمیة فی اوضاع السید ابی‌القاسم عبدالعظیم بن عبدالله الحسنی(ع)، نوشته روحانی جواد پادشاه عبدالعظیمی متوفای سال ۱۳۵۵ق.

پوستر فیلم سینمایی مسافر ری
مخلوق العظیم الحسنی حیاته ومسنده،
مسند حضرت عبدالعظیم حسنی، فارسی، نوشته عزیزالله عطاردی، متوفای ۱۳۹۳ش.
آشنائی با حضرت عبد و بنده العظیم حسنی(ع) و مصادر گستردن اکنون وی، نوشته رضا استادی.
نظارت کلی احادیث حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، نوشته محمدکاظم رحمان ثنا.
آشنایی‌طومار حضرت عبدالعظیم حسنی و شهر ری، نوشته سید محمدحسین حکیم و علی‌اکبر وقتی‌نژاد.
مجموعة مقاله‌ها کنگره حضرت عبدالعظیم حسنی(ع).
حکمت‌طومار حضرت عبدالعظیم الحسنی(ع)، فارسی، نوشته محمد محمدی ری‌‎شهری.
عبدالعظیم الحسنی العالم الفقیه والمحدّث المؤتمن، سیرته ومسنده، عربی، نوشته احمد بن حسین العبیدان.
تفصیل حدیث پهنا آیین حضرت عبدالعظیم حسنی، فارسی، نوشته لطف‌الله صافی گلپایگانی.
ایجاد کرد سریال
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: مسافر ری (فیلم)
فیلم مسافر ری ماجرا‌گر مسافرت عبدالعظیم حسنی(ع) از سامراء به ری و رویدادهای این مسافرت میباشد. این فیلم به کارگردانی داود میرباقری در سال ۱۳۷۹ش ساخت‌و‌ساز و نمایش گردیده است.[۴۴] آنگاه در سیمای کشور‌ایران به طور سریال پخش گردیده است.[۴۵]

مدفن و اجر زیارت عبدالعظیم
نوشته‌ی‌علمیٔ مهم: مقبره عبدالعظیم حسنی

امام خمینی در بقاع عبدالعظیم حسنی
عبدالعظیم در شهر ری وفات یافت و در همانجا دفن شد[۲۲] آرامگاه وی به مسجد شجره (به معنای مسجد درخت) دارای شهرت میباشد.[۲۳] این نامگذاری به خوابی اشاره داراست که در آن فرستاده(ص) محل دفن یکی‌از فرزندانش را کنار درخت سیب در باغی در ری پیش‌بینی پک پذیرایی ترحیم مشهد کرده بود.[۲۴]

مبنی بر روایتی که از امام هادی(ع) آورده شده اجر زیارت قبر عبدالعظیم هم‌تراز زیارت امام حسین(ع) میباشد.[۲۵] محققان این قصه را آرم مقام عبدالعظیم[۲۶] و یا این که دوراندیشی امام هادی برای محافظت شیعه ها از خطرها زیارت امام حسین(ع) میدانند.[۲۷] با این درحال حاضر علی‌اکبر غفاری این نظر را دارد این صحبت ممکن میباشد ناظر به وضعیت خاصی باشد. او برابری این دو زیارت را بعید میداند، ولی مطابق قاعده تسامح در دلیل سنن و خبر‌ها اینجانب بلغ اعتقاد دارد زیارت عبدالعظیم با نیت اجر زیارت امام حسین(ع) میتواند دربرگیرنده ادب الهی شود.[۲۸]

فضائل و مقامات
علامه حلی عبدالعظیم را عالمی پرهیزکار معرفی می‌نماید.[۲۹] محدث نوری نیز درباره فضائل وی از رساله مالک بن عباد نقل می‌نماید که او مردی با ورع، باتقوا، مشهور به سپرده، صداقت در گفتار، فقیه به کارها آئین، قائل به توحید و عدل و دارنده روایات بسیار بود.[۳۰]

در ذکر امام معصوم(ع)
امام هادی(ع) در سفری که عبدالعظیم به سامرا داشت، او‌را تصدیق کرد. امام هادی(ع) او را این‌سیرتکامل خطاب می‌نماید: یا این که اباالقاسم! تو به حق اما ما هستی... تو به عبارتی فقهی را که نیکو خداست، تعیین کرده‌ای... معبود تورا با گفتار اثبات در جهان و آخرت ثبت نماید.[۳۱] این رای زنی در میان امام و عبدالعظیم به حدیث پهنا آئین دارای اسم و رسم میباشد.[یادداشت ۱]

جایگاه علمی
ابوتراب رویانی می گوید: شنیدم که ابوحماد رازی می‌اعلام کرد در سامرا بر امام هادی(ع) وارد شدم و از برخی مسائل حلال و حرام پرسیدم. زیرا قصد وداع داشتم حضرت فرمود: در صورتیکه در کارها فقاهتی در [تشخیص] حلال و حرام، مورد‌ای بر تو سخت شد، از عبدالعظیم بن عبدالله حسنی سؤال کن و درود من‌را به وی برسان.[۳۲]

احادیث عبدالعظیم
در کتاب ها حدیثی، بیش تر از صد ماجرا از عبدالعظیم حسنی نقل شد‌ه‌است.[۳۳]

از او کتاب‌هایی در اختیار میباشد؛ مانند کتاب «خُطَب امیرالمؤمنین‌»[۳۴]و کتاب «یوم و لیله»[۳۵] که ظاهرا اعمالی میباشد که بر حسب خبرها ائمه با ذکر ها خاصه داستان گردیده است و هر مکلفی می تواند در مجموع روز و شب از مستحبات و واجبات به جا آورد.[۳۶]همینطور کتابی با تیتر «احادیث عبدالعظیم حسنی‌» نیز آوازه داراست.[۳۷]

روضه خوان صدوق، تیم احادیث او را با تیتر «جامع خبر‌ها عبدالعظیم‌» توده نموده است.[۳۸] او دو ماجرا از امام رضا(ع)، ۲۶ ماجرا از امام جواد(ع) و ۹ داستان از امام هادی(ع) بی‌واسطه نقل نموده است. احادیث باواسطه او هم به ۶۵ حدیث میرسد.[مستلزم منبع]

اخیرا، در سرزمین یمن، ورژن‌ای خطی از کتابی به اسم روایات امیر المؤمنین (باملاء القاضی جعفر الیمانی) کشف شد که در آن حکمت‌هایی منسوب به امام علی(ع) به داستان حضرت عبدالعظیم از امام جواد(ع) آورده شده بود.[۳۹] این کتاب به سعی مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث در سال ۱۴۴۲ق به چاپ رسید.[۴۰] در سلسله مدرک روایات این کتاب مذکور که راوی آن‌ها‌را از حضرت عبدالعظیم(ع) در منزلٔ وی در ری دریافت کرده است.[۴۱] ترجمه این روایات[۴۲] و نیز تفصیل آنها[۴۳] در دو تاثیر جدا به چاپ رسیده میباشد.

اثرها درباره عبدالعظیم
در خرداد ماه سال ۱۳۹۲ش، برای معرفی شخصیت حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) کنگره بزرگداشتی در سالن روضه خوان صدوق بنا شده در بقعه او برگزار شد؛ تیم اثرها این کنگره در ۲۹ جلد منتشر شوید که بعضی از آن‎ها عبارتند از:

کتاب جنة النعیم
رسالة فی فضل و ادب سیدنا عبدالعظیم الحسنی المدفون بالری، نوشته مالک بن عباد.
خبر ها عبدالعظیم بن عبدالله بن علی بن الحسن بن زید بن الحسن بن علی بن ابی طالب(ع)، نوشته روحانی الصدوق، و در الذریعة به اسم "حیاة عبدالعظیم الحسنی" گفت.
جنات النعیم فی وضع سیدنا الشریف عبدالعظیم، عربی، نوشته ملا اسماعیل کزازی اراکی متوفای سال ۱۲۳۶ق.
روح وریحان، یا این که جنة النعیم والعیش السلیم فی أحوال السید الکریم والمحدث العلیم عبدالعظیم الحسنی (علیه‌السلام)، فارسی، نوشته: الشیخ باقر کجوری مازندرانی متوفای سال ۱۲۵۵ق.
التذکرة العظیمیة، عربی، نوشته الشیخ محمدابراهیم کلباسی متوفای سال ۱۳۶۲ق.
الخصایص العظیمیة فی اوضاع السید ابی‌القاسم عبدالعظیم بن عبدالله الحسنی(ع)، نوشته روحانی جواد پادشاه عبدالعظیمی متوفای سال ۱۳۵۵ق.

پوستر فیلم سینمایی مسافر ری
مخلوق العظیم الحسنی حیاته ومسنده،
مسند حضرت عبدالعظیم حسنی، فارسی، نوشته عزیزالله عطاردی، متوفای ۱۳۹۳ش.
آشنائی با حضرت عبد و بنده العظیم حسنی(ع) و مصادر گستردن اکنون وی، نوشته رضا استادی.
نظارت کلی احادیث حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، نوشته محمدکاظم رحمان ثنا.
آشنایی‌طومار حضرت عبدالعظیم حسنی و شهر ری، نوشته سید محمدحسین حکیم و علی‌اکبر وقتی‌نژاد.
مجموعة مقاله‌ها کنگره حضرت عبدالعظیم حسنی(ع).
حکمت‌طومار حضرت عبدالعظیم الحسنی(ع)، فارسی، نوشته محمد محمدی ری‌‎شهری.
عبدالعظیم الحسنی العالم الفقیه والمحدّث المؤتمن، سیرته ومسنده، عربی، نوشته احمد بن حسین العبیدان.
تفصیل حدیث پهنا آیین حضرت عبدالعظیم حسنی، فارسی، نوشته لطف‌الله صافی گلپایگانی.
ایجاد کرد سریال
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: مسافر ری (فیلم)
فیلم مسافر ری ماجرا‌گر مسافرت عبدالعظیم حسنی(ع) از سامراء به ری و رویدادهای این مسافرت میباشد. این فیلم به کارگردانی داود میرباقری در سال ۱۳۷۹ش ساخت‌و‌ساز و نمایش گردیده است.[۴۴] آنگاه در سیمای کشور‌ایران به طور سریال پخش گردیده است.[۴۵]